Notes

ವಿಭಾಗ 1: ಭೂ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ವಿಧಗಳು (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

1. ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಬಳಕೆ:

• ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಭೂ ಬಳಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು, ಕೃಷಿಯ ವಿಧಗಳು, ಬೆಳೆಗಳ ಋತುಗಳು, ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಭೂ ಬಳಕೆ (Land Use): ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಭೂ ಬಳಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಗಳು: ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಭೂಮಿ, ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯದ ಬಂಜರು ಭೂಮಿ, ಶಾಶ್ವತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಮೇವು ಪ್ರದೇಶ, ತೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ಮರಗಳ ಪ್ರದೇಶ, ಪಾಳು ಭೂಮಿ, ನಿವ್ವಳ ಬಿತ್ತನೆಯ ಪ್ರದೇಶ.

2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವ:

• ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ; ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
• ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಕೃಷಿಯ ವಿಧಗಳು:

• ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ (Subsistence Farming): ರೈತನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಸಣ್ಣ ಜಮೀನು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ, ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಕುಟುಂಬದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆ).
• ತೀವ್ರ ಕೃಷಿ (Intensive Farming): ಕಡಿಮೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆ ಪಡೆಯುವ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ. (ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ, ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜಗಳು, ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆ).
• ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ (Commercial Farming): ಮಾರಾಟದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ (ಉದಾ: ಹತ್ತಿ, ಕಬ್ಬು, ತಂಬಾಕು, ಚಹಾ, ಕಾಫಿ).
• ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ (Plantation Farming): ಬೃಹತ್ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕ್ರಮ (ಉದಾ: ಚಹಾ, ಕಾಫಿ, ರಬ್ಬರ್).
• ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ (Mixed Farming): ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ನಡೆಸುವ ಪದ್ಧತಿ.

ವಿಭಾಗ 2: ಬೆಳೆಗಳ ಋತುಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

4. ಬೆಳೆಗಳ ಋತುಗಳು:

• ಖರೀಫ್ ಬೆಳೆಗಳು: ಬಿತ್ತನೆ (ಜೂನ್ - ಜುಲೈ), ಕೊಯ್ಲು (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ - ಅಕ್ಟೋಬರ್). ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು: ಭತ್ತ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ರಾಗಿ, ಹತ್ತಿ, ಕಬ್ಬು, ತಂಬಾಕು.
• ರಬಿ ಬೆಳೆಗಳು: ಬಿತ್ತನೆ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ - ನವೆಂಬರ್), ಕೊಯ್ಲು (ಮಾರ್ಚ್ - ಏಪ್ರಿಲ್). ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು: ಗೋಧಿ, ಕಡಲೆ, ಸಾಸಿವೆ, ಬಟಾಣಿ.
• ಜೈದ್ ಬೆಳೆಗಳು: ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಲ (ಬೇಸಿಗೆ ಋತು). ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು: ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ತರಕಾರಿಗಳು.

5. ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು:

• ಅಕ್ಕಿ (Rice): 20°C ರಿಂದ 27°C ಉಷ್ಣಾಂಶ, 100-200 ಸೆಂ.ಮೀ. ಮಳೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ. (ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆ).
• ಗೋಧಿ (Wheat): ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನ, 50-75 ಸೆಂ.ಮೀ. ಮಳೆ. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ.
• ಜೋಳ: ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ.
• ರಾಗಿ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ.
• ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ: ಆಹಾರ, ಪಶು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ.

ವಿಭಾಗ 3: ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ (ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು)

6. ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು:

• ಕಬ್ಬು (Sugarcane): 21°C-26°C ಉಷ್ಣಾಂಶ, 100-150 ಸೆಂ.ಮೀ. ಮಳೆ. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. ರಟೂನ್ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಬಳಕೆ: ಸಕ್ಕರೆ, ಬೆಲ್ಲ, ಎಥೆನಾಲ್).
• ಹತ್ತಿ (Cotton): 20°C-25°C ಉಷ್ಣಾಂಶ, ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. "ನೂಲು ಬೆಳೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ತಂಬಾಕು (Tobacco): 21°C-27°C ಉಷ್ಣಾಂಶ, ~50 ಸೆಂ.ಮೀ. ಮಳೆ. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್.

7. ತೋಟಗಾರಿಕೆ (Horticulture) ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಕೃಷಿ:

• ತೋಟಗಾರಿಕೆ: ಹಣ್ಣುಗಳು (ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಕಿತ್ತಳೆ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಸೇಬು), ತರಕಾರಿಗಳು (ಟೊಮೆಟೊ, ಈರುಳ್ಳಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಕ್ಯಾರೆಟ್), ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಕೃಷಿ.
• ಹೂವಿನ ಕೃಷಿ (Floriculture): ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಹೂವಿನ ಕೃಷಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಪ್ರಮುಖ ಹೂಗಳು: ಗುಲಾಬಿ, ಲಿಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಡ್, ಕಾರ್ನೇಷನ್, ಗ್ಲಾಡಿಯೋಲಸ್. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ).
• ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ: ಹೂವಿನ ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು "ಸುವರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ" (Golden Revolution) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

2 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

• ಭೂ ಬಳಕೆ ಎಂದರೇನು?
• ಖರೀಫ್ ಬೆಳೆಗಳು ಯಾವುವು?
• ರಬಿ ಬೆಳೆಗಳು ಯಾವುವು?
• ರಟೂನ್ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೇನು?
• ಹೂವಿನ ಕೃಷಿ ಎಂದರೇನು?

4 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

• ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಕೃಷಿಯ ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಅಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
• ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

6 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

• ಭಾರತದ ಭೂ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ಖರೀಫ್, ರಬಿ ಮತ್ತು ಜೈದ್ ಬೆಳೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
• ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
• ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ನೆನಪಿನ ಸಾರಾಂಶ / ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (One Mark Important):

• ಭತ್ತ - ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆ.
• ಗೋಧಿ - ಪ್ರಮುಖ ರಬಿ ಬೆಳೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ - ರಾಗಿ.
• ಹತ್ತಿ - ನೂಲು ಬೆಳೆ.
• ಕಬ್ಬು - ರಟೂನ್ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಬೆಳೆ.
• ಹೂವಿನ ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ - ಸುವರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ.
• ಚಹಾ, ಕಾಫಿ, ರಬ್ಬರ್ - ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು.
• ಭೂ ಬಳಕೆ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವುದು.
• ಕೃಷಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯನ್ನು ಜೀವನಾಧಾರ, ತೀವ್ರ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಮಿಶ್ರ ಹಾಗೂ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಖರೀಫ್, ರಬಿ ಮತ್ತು ಜೈದ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಹಣ್ಣು, ಹೂ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯನ್ನು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.