ಲೀಶ್ಮೇನಿಯಾವು ದೇಹದ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಶಾಬಿನಂತಹ (Whip-like) ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ರಚನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮತಲದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತುಂಡರಿಕೆ (Fragmentation) ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ; ಪಕ್ವಗೊಂಡ ಸ್ಪೈರೋಗೈರಾ ಎಳೆಗಳು ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಪ್ರತಿ ತುಂಡು ಹೊಸ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಹೈಡ್ರಾ ಮತ್ತು ಪ್ಲನೇರಿಯಾ.

ಏಕೆಂದರೆ ಜೀವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ತುಂಡಾಗುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ದೇಹವು ತುಂಡಾದಾಗ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ತಾಯಿ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹೊರಬಂದು, ನಂತರ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಎಲೆಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮೊಗ್ಗುಗಳ ಮೂಲಕ.

ಬಾಳೆ, ಕಿತ್ತಳೆ, ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತಹ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿ.

ಬೀಜಕಕೋಶಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು (Spores) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ದಪ್ಪವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಗಂಡು ಭಾಗ: ಕೇಸರ (Stamen), ಹೆಣ್ಣು ಭಾಗ: ಶಲಾಕೆ (Carpel).

ಪರಾಗರೇಣುಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಅದೇ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದೇ ಗಿಡದ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ ಅದು ಸ್ವಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ; ಒಂದು ಹೂವಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಗಿಡದ ಹೂವಿಗೆ ನಡೆದರೆ ಅದು ಪರಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ.

ಪರಾಗರೇಣುವಿನಿಂದ ಪರಾಗನಳಿ (Pollen Tube) ಬೆಳೆದು ಶಲಾಕ ನಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಡಕವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಅಂಡಕವು ಬೀಜವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯವು ಹಣ್ಣಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದು, ದೇಹವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪಕ್ವವಾಗುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೃಷಣಗಳು ವೀರ್ಯಾಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಅನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೆಣ್ಣು ಲಿಂಗಾಣುವಾದ ಅಂಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟರಾನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವುದು.

ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಂಡವು ನಿಷೇಚನಗೊಳ್ಳದಿದ್ದಾಗ, ನಿಷೇಚನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಗರ್ಭಾಶಯದ ದಪ್ಪನಾದ ಒಳಪದರವು ತುಂಡಾಗಿ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಲೋಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯೋನಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

ಜರಾಯುವು ತಾಯಿಯ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಭ್ರೂಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಗೊನೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಿಫಿಲಿಸ್.

HIV-AIDS ಮತ್ತು ಜನನಾಂಗದ ಗುಳ್ಳೆಗಳು (Genital Warts).

ಯಾತ್ರಿಕ ತಡೆ: ಕಾಂಡೋಮ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ; ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಧಾನ: ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ಮಾತ್ರೆಗಳು (Oral pills).

ಕಾಪರ್-ಟಿಯನ್ನು ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ವೀರ್ಯಾಣುಗಳು ಅಂಡವನ್ನು ತಲುಪದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯನಾಳವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕಟ್ಟುವುದು ವ್ಯಾಸೆಕ್ಟಮಿ; ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅಂಡನಾಳವನ್ನು (Fallopian tube) ಕತ್ತರಿಸಿ ಕಟ್ಟುವುದು ಟ್ಯೂಬೆಕ್ಟಮಿ.

ಇದು ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಏರುಪೇರು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 'ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಲಿಂಗ ಪತ್ತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ನಿಷೇಧ' (PNDT) ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.